Kurs prawo pracy – Uprawnienia związane z rodzicielstwem (+ Akademia Przedsiębiorcy WEC). Szkolenie #11.

Wstęp

Na początku należy wspomnieć, że niniejszy artykuł jest jedenastym z serii artykułów (oraz materiałów wideo) dotyczących prawa pracy. Dla osób, które nie czytały poprzednich artykułów zapraszamy do lektury tutaj, natomiast wszystkie z artykułów oraz odcinków wideo można czytać/oglądać niezależnie od siebie. Zapraszamy też na nasz kanał YouTube ,,Prawo dla Ciebie” i zachęcamy do zostawienia subskrypcji. Na gruncie tego artykułu omówione zostaną natomiast podstawowe kwestie związane z uprawnieniami związanymi z rodzicielstwem.

Ochrona kobiet w ciąży w pracy

Przede wszystkim, na wstępie należy wskazać, że kobietom w ciąży będącymi pracownikami, przysługują z tego tytułu dodatkowe uprawnienia. Stan ciąży u pracownicy powinien być jednak stwierdzony świadectwem lekarskim. Z uwagi na to, pracodawca jest obowiązany udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Według zaś art. 176 § 1 Kodeksu pracy[1], kobiety w ciąży i kobiety karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią. Wykaz tego typu prac określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia i są to np. prace związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym ręcznym transportem ciężarów czy też prace z dużym natężeniem szkodliwych pyłów albo gazów. Jeśli pracownica jest zatrudniana w takich warunkach, a zaszła w ciążę, to wówczas pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

Dodatkowo, pracownica w ciąży chroniona jest także przed wypowiedzeniem jej umowy o pracę. Pracodawca nie może bowiem wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownic – chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy. Powyższe uregulowanie nie dotyczy jednak pracownicy w okresie próbnym nieprzekraczającym jednego miesiąca.

Warto wskazać także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2020 roku, zgodnie z którym ,,Ochrona pracy kobiet w ciąży wynikająca z art. 177 k.p. nie rozciąga się ani na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron, ani na zmianę warunków pracy i płacy w drodze takiego porozumienia, ale dotyczy zakazu wypowiadania/rozwiązania umowy o pracę oraz zakazu dokonywania wypowiedzenia zmieniającego (przez pracodawcę). Nie ma więc mowy o wykładni rozszerzającej tego przepisu w kierunku objęcia zakazem rozwiązywania umowy o pracę czy modyfikowania jej warunków na podstawie porozumienia stron”[2]. Trzeba jednak pamiętać, że żaden przepis nie zabrania, aby ciężarna sama rozwiązała łączącą ją z pracodawcą umowę o pracę. Jednak w sytuacji, gdy złoży ona stosowne oświadczenie, nie wiedząc, że jest w ciąży, to (zgodnie z art. 84 k.c. w zw. z art. 300 k.p.) może uchylić się od jego skutków[3].

W tym zakresie istnieją jednak wyjątki – rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego może nastąpić tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Pracodawca jest obowiązany wówczas uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy o pracę. Okres pobierania tych świadczeń wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Przepisy te stosuje się odpowiednio także do pracownika – ojca wychowującego dziecko lub pracownika – innego członka najbliższej rodziny, w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego.

Poza tym, w zakresie ochrony pracownicy w ciąży trzeba też wskazać o możliwości przedłużenia umowy o pracę. Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży – ulega przedłużeniu do dnia porodu. Nie dotyczy to jednak umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jest to kolejne rozwiązanie korzystne dla pracownicy w ciąży, które chroni ją oraz dziecko przed możliwością pozostania bez pracy w okresie ciąży.

Wreszcie, pracownicy w ciąży nie wolno także zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Pracownicy w ciąży nie wolno bez jej zgody delegować poza stałe miejsce pracy ani zatrudniać w systemie przerywanego czasu pracy. Pierwsze dwa przypadki mają zatem charakter obligatoryjny, natomiast kolejne dwa mogą być uchylane za zgodą pracownika[4]. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4 roku życia. Rozważenia wymaga także sytuacja, w której pracownica jest już zatrudniana w porze nocnej, a zaszła w tym czasie w ciążę.

Wówczas pracodawca zatrudniający pracownicę w porze nocnej jest obowiązany na okres jej ciąży zmienić rozkład czasu pracy w sposób umożliwiający wykonywanie pracy poza porą nocną, a jeżeli jest to niemożliwe lub niecelowe, przenieść pracownicę do innej pracy, której wykonywanie nie wymaga pracy w porze nocnej. Natomiast w razie braku takich możliwości pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do dotychczasowego wynagrodzenia. Dodatkowo, gdy zmiana warunków pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy.

Urlop macierzyński

Co więcej, z tytułu ciąży oraz urodzenia dziecka, pracownicy przysługuje dodatkowy urlop nazywany macierzyńskim. Według art. 180 § 1 Kodeksu pracy, pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

• 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
• 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
• 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
• 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
• 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Wobec tego, istnieją podstawowe trzy powody udzielania urlopu macierzyńskiego: przygotowanie się do przewidywanego porodu, regeneracja sił po odbytym porodzie przez kobietę oraz umożliwienie opieki nad dzieckiem w pierwszym okresie jego życia[5]. Według zaś wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2018 roku: ,,W okresach urlopów macierzyńskiego i wychowawczego, których udzielenie jest obowiązkiem pracodawcy, pracownicy są zwolnieni z obowiązku świadczenia pracy. Za czas tych urlopów pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia, otrzymując z tego tytułu świadczenia z zabezpieczenia społecznego – zasiłek macierzyński, albo dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, rekompensujące w jakiejś mierze niepobieranie wynagrodzenia[6]”.

Poza tym, przed przewidywaną datą porodu pracownica może jednak wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Możliwość wykorzystania części urlopu macierzyńskiego przed dniem porodu nie przysługuje jednak ubezpieczonej, która urodziła dziecko w trakcie korzystania z urlopu bezpłatnego[7]. Jeżeli pracownica nie korzysta z urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu, pierwszym dniem urlopu macierzyńskiego jest dzień porodu. Po porodzie przysługuje natomiast urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru wskazanego wyżej. Należy też podkreślić, iż w razie urodzenia dziecka wymagającego opieki szpitalnej pracownica, która wykorzystała po porodzie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostałą część tego urlopu może wykorzystać w terminie późniejszym, po wyjściu dziecka ze szpitala.

Poza tym, trzeba także pamiętać, że pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli:

• pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko,
• przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.

Z podobnych przyczyn z pozostałej części urlopy może zrezygnować także pracownica legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego. W obu tych przypadkach wówczas pracownikowi (ojcu wychowującemu dziecko) przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego.

Wówczas konieczne jest, aby pracownica złożyła pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z korzystania z części urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Pozostałej części urlopu macierzyńskiego, pracodawca udziela, ojcu innemu członkowi najbliższej rodziny, na jego pisemny wniosek, składany w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z części urlopu.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku zgonu pracownicy w czasie urlopu macierzyńskiego – wówczas ojcu dziecka albo innemu członkowi najbliższej rodziny, przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu zgonu matki. Nadto, w razie porzucenia dziecka przez pracownicę lub umieszczenia dziecka, na podstawie orzeczenia sądu, w pieczy zastępczej albo np. zakładzie opiekuńczo-leczniczym, pracownicy nie przysługuje część urlopu macierzyńskiego przypadająca po dniu porzucenia dziecka albo umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. W przypadku porzucenia dziecka przez pracownicę w czasie urlopu macierzyńskiego albo w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego, ojcu dziecka albo innemu członkowi najbliższej rodziny, może przysługiwać jednak prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu porzucenia dziecka, nie wcześniej jednak niż po wykorzystaniu przez:

• pracownicę, po porodzie, co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego;
• ubezpieczoną – matkę dziecka, zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie.

Urlop rodzicielski

Dodatkowo, trzeba rozważyć także kwestie związane z urlopem rodzicielskim. Regulacja dotycząca urlopu rodzicielskiego w polskim porządku prawnym obowiązuje od 2013 roku i jest to przede wszystkim element polityki prorodzinnej, a także instrument implementujący dyrektywę Rady z 2010 roku[8]. Zgodnie z art. 179¹ § 1 Kodeksu pracy, pracownica, nie później niż 21 dni po porodzie, może złożyć pisemny wniosek o udzielenie jej, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze wynikającym z art. 182¹a § 1 Kodeksu pracy. Pracownica może podzielić się z pracownikiem (ojcem wychowującym dziecko albo ubezpieczonym – ojcem dziecka) korzystaniem z urlopu rodzicielskiego albo pobieraniem zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić tego typu wniosek.

Wobec tego, po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego pracownik ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do:

• 32 tygodni – w przypadku, kiedy pracownica urodziła jedno dziecko,
• 34 tygodni – w przypadkach, kiedy pracownica urodziła więcej niż jedno dziecko.

Urlop rodzicielski jest zwolnieniem od pracy o charakterze dobrowolnym. Urlop ten przysługuje obydwu rodzicom dziecka i mogą z niego skorzystać jednocześnie oboje rodzice dziecka. Dodatkowo, w okresie pobierania przez jednego z rodziców dziecka zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego, drugi rodzic może korzystać wówczas z urlopu rodzicielskiego. Urlopu udziela się w wymiarze wielokrotności tygodnia, co oznacza że nie można zawnioskować np. o udzielenie 56 dni urlopu rodzicielskiego, lecz o osiem tygodni[9].

Poza tym, zgodnie z art. 182^1c § 1 Kodeksu pracy, urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo w częściach (maksymalnie czterech) – nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia. Nie musi być on zatem udzielany bezpośrednio po porodzie dziecka. Zasadą jest również, że żadna część urlopu rodzicielskiego nie może być krótsza niż 8 tygodni[10], a odpowiednie wyjątki w tym zakresie przewiduje Kodeks pracy. Przez cały okres korzystania przez pracownika z urlopu rodzicielskiego pracownikowi przysługuje ochrona przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę.

Nadto, korzystanie z urlopu rodzicielskiego można łączyć z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlopu – w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy. W przypadku łączenia przez pracownika korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu, wymiar urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu – proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części, nie dłużej jednak niż do:

• 64 tygodni – w przypadku, kiedy pracownica urodzi jedno dziecko,
• 68 tygodni – w przypadkach, gdy pracownica urodzi więcej niż jedno dziecko.

Trzeba także pamiętać, że urlop rodzicielski jest udzielany na pisemny wniosek pracownika, składany w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Pracownik może jednak zrezygnować z korzystania z urlopu rodzicielskiego w każdym czasie za zgodą pracodawcy i powrócić do pracy[11]. Wreszcie, za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego przysługuje odpowiedni zasiłek macierzyński uregulowany na gruncie odrębnych przepisów[12].

Urlop ojcowski

Regulacja prawna

O urlopie ojcowskim w polskim prawie stanowi Kodeks pracy, a dokładniej art. 182³ § 1. Czytamy w nim, że do urlopu uprawniony jest pracownik ojciec wychowujący dziecko (także pracownik który przysposobił/adoptował dziecko). Może z niego skorzystać tylko w określonym czasie od urodzenia się dziecka:

• do ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia bądź
• do upływu 24. miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia (w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia).

Co ważne, pracodawca nie może wypowiedzieć pracownikowi umowy o pracę podczas urlopu ojcowskiego.

Wymiar urlopu ojcowskiego

Według art. 1831 § 1 Kodeksu pracy, ojcu, który chce zajmować się dzieckiem w określonym powyżej okresie, przysługuje 14 dni kalendarzowych urlopu ojcowskiego, przy czym czas ten można wykorzystać łącznie, bądź też rozłożyć go na dwa okresy tygodniowe (kalendarzowo). A co w przypadku klasycznego tygodnia roboczego? Przy 5-dniowym tygodniu pracy, urlop ojcowski wyniesie 10 dni roboczych i 4 dni weekendowe.

Wynagrodzenie podczas urlopu ojcowskiego

Urlop ojcowski płatny jest stuprocentowym wynagrodzeniem pracownika przez cały czas jego trwania. Jak dokładnie go obliczyć? Otóż będzie to średnia wysokości wynagrodzenia pobieranego przez ostatnie 12 miesięcy przed skorzystaniem z urlopu ojcowskiego.

Wniosek o urlop ojcowski

Pracownik, chcąc skorzystać z urlopu ojcowskiego składa wniosek do swojego pracodawcy w terminie nie  późniejszym niż 7 dni przed planowaną datą rozpoczęcia urlopu. Obowiązuje go forma pisemna. Jeżeli wniosek zostanie złożony prawidłowo, pracodawca zatwierdza go.  W przypadku, gdy pracownik złożył pisemny wniosek o urlop ojcowski przed planowanym terminem rozpoczęcia urlopu, uwzględnienie wniosku zależy od dobrej woli awcy.

Konstruując wniosek o urlop ojcowski, powołujemy się na art. 182³ § 2 Kodeksu pracy. Poniżej zamieszczony został wzór.

Źródło: https://www.infor.pl/prawo/praca/urlopy-pracownicze/3579317,Urlop-ojcowski-w-2020-r-wymiar-termin-wniosek-dokumenty.html

Do wniosku o urlop ojcowski należy załączyć następujące dokumenty:

1. skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub dzieci albo zagraniczny akt urodzenia dziecka lub dzieci (akceptuje się również kopie tych dokumentów);
2. kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu dziecka (w przypadku przysposobionego/adoptowanego dziecka)
3. oświadczenie pracownika zawierające informację o tym, czy korzystał z urlopu ojcowskiego albo jego części;
4. kopię prawomocnej decyzji o odroczeniu obowiązku szkolnego (tylko jeśli wniosek dotyczy dziecka, wobec którego podjęto taką decyzję).

Urlop ojcowski a zmiana pracy

Zmieniając pracodawcę, nie traci się prawa do skorzystania z przywileju urlopu ojcowskiego, ponadto można go rozbić czasowo, tak, aby w dwóch (lub więcej) firmach nie przekroczyć ustawowego okresu jego przysługiwania.

Czym urlop ojcowski różni się od urlopu tacierzyńskiego?

Urlop ojcowski często mylony jest z urlopem tacierzyńskim. Są to jednak dwa odrębne terminy i można z nich skorzystać w odmiennych okolicznościach. Czym więc różni się urlop ojcowski od tacierzyńskiego?

Urlop tacierzyński to uprawnienie, którego definicji nie znajdziemy w polskim Kodeksie pracy i które wchodzi w skład urlopu macierzyńskiego i, jak sama nazwa wskazuje, dotyczy ojca. Matka może przekazać część przysługującego jej wolnego ojcu i wówczas to on korzysta z urlopu, ma to jednak odpowiednie uwarunkowania. Dla matki urlop macierzyński jest uprawnieniem obowiązkowym i wymagane jest, aby wykorzystała ona przynajmniej 14 z 20 przysługujących jej tygodni i z 6 tygodni  może ona skorzystać jeszcze przed porodem. W przypadku urodzenia bliźniaków przysługuje jej 31 tygodni, a trojaczków – 33. Urlop macierzyński może trwać maksymalnie 37 tygodni (w przypadku urodzenia piątki i więcej dzieci). Po upływie 14 tygodni kobieta, która jest mamą może wrócić do swoich obowiązków zawodowych, a jej niewykorzystana część urlopu będzie przysługiwać wtedy ojcu dziecka.

Podobnie, jak w przypadku urlopu ojcowskiego, jest to, że mężczyzna musi posiadać ubezpieczenie chorobowe. Urlop tacierzyński, w przeciwieństwie do ojcowskiego, nie ulega podziałowi.

Podsumowanie

Urlop ojcowski to uprawnienie, które pozwala ojcom lepiej zaangażować się w wychowanie potomka. Polski ustawodawca, idąc za europejskim, podjął pracę nad nowelizacją Kodeksu pracy. Parlament Europejski chce okres urlopu ojcowskiego ujednolicić we wszystkich państwach Unii Europejskiej oraz wydłużyć czas jego trwania do dwóch miesięcy. Pozostaje nam więc oczekiwać wejścia w życie tych zmian.

Urlop wychowawczy

Regulacja prawna

Urlop wychowawczy, jest to urlop bezpłatny – gwarantują go przepisy KP art. 186.

Wymiar urlopu wychowawczego

Urlop wychowawczy przysługuje obojgu rodzicom i może trwać 36 miesięcy jeżeli w części wykorzysta go zarówno matka  jak i ojciec – w tym przypadku dziecko z drugim z opiekunów musi  spędzić przynajmniej miesiąc. Jeżeli tylko jeden rodzić zdecyduje się na urlop wychowawczy to wówczas jego wymiar wynosi 35 miesięcy.

Należy pamiętać, że urlop wychowawczy przysługuje matce i ojcu, pod warunkiem, że mają przynajmniej 6-miesięczny staż pracy, do którego  zalicza się również poprzednie okresy zatrudnienia  u innych pracodawców –  nie tylko ostatnią umowę o pracę.

Wniosek o urlop wychowawczy

Aby otrzymać urlop wychowawczy należy złożyć pisemny wniosek o jego udzielnie u pracodawcy i należy to zrobić na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu – pracodawca musi zaakceptować taki wniosek, nie może go odrzucić.

Urlop wychowawczy nie przysługuje rodzicowi, który ma ograniczoną lub zawieszoną władzę rodzicielską, nie ma władzy rodzicielskiej lub jest pozbawiony władzy rodzicielskiej.

Urlop wychowawczy nie musi być wykorzystany od razu całości, według KP można go podzielić na 5 części, przy czym musimy pamiętać, że należy go wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy sześć lat.

Uprawnienia

Urlop wychowawczy jest bezpłatny, w tym okresie pracownik ma opłacane składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz zdrowotne z budżetu państwa. Podczas urlopu wychowawczego można otrzymać specjalny dodatek do zasiłku rodzinnego za czas urlopu wychowawczego, który przysługuje rodzinom o najniższych dochodach – żeby go otrzymać należy być beneficjentem zasiłku rodzinnego.

Podczas korzystania z urlopu wychowawczego jest się chronionym przed zwolnieniem z pracy. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę od dnia złożenia wniosku do dnia zakończenia urlopu wychowawczego. Należy jednak pamiętać o wyjątkach, a mianowicie: pracodawca ogłosi upadłość lub likwidację; zachodzą przyczyny,  które uzasadniają rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika oraz zwolnienia grupowe. Podsumowując, urlop wychowawczy jest dla  rodziców, którzy nie chcą swojego dziecka oddać pod opiekę innej osoby, a dodatkowym jego atutem jest to, że można podzielić go na części.

Przerwa na karmienie i dni wolne

Co więcej, trzeba także krótko wskazać o innych uprawnieniach pracownicy, która jest już po porodzie i urodziła dziecko. Według art. 187 § 1 Kodeksu pracy, pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie. Jest to dodatkowy przywilej pracownicy, która karmi dziecko piersią z uwagi na konieczność dostarczania pokarmu dziecku w początkowym etapie jego życia. Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie jednak nie przysługują, a jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.

Poza tym, pracownicy przysługują także z tego tytułu odpowiednie dni wolne na opiekę nad dzieckiem. Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Tego typu zwolnienie dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. O sposobie wykorzystania tych dni wolnych decyduje pracownik we wniosku.

Na koniec trzeba także pamiętać, że pracodawca musi dopuścić pracownika po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu.

 

Gościnnie:

Anna Kieszek, Eliza Stodółka (Akademia Przedsiębiorcy WEC)

[1] Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.).

[2] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2020 roku, sygn. akt II PK 78/19.

[3] Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2013 roku, sygn. akt VII Pa 151/13.

[4] E. Maniewska [w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, LEX/el. 2021, art. 178.

[5] M. Włodarczyk [w:] Kodeks pracy. Komentarz. Tom II. Art. 114-304(5), wyd. V, (red.) K. W. Baran, Warszawa 2020, art. 180.

[6] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2018 roku, sygn. akt II UK 126/17.

[7] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 stycznia 2012 roku, sygn. akt III AUa 954/11.

[8] K. Majchrzak, Urlop rodzicielski w świetle przepisów prawa pracy, Studia z Zakresu Prawa, Administracji i Zarządzania Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2015, nr 8, s. 46.

[9] J. Kaleta, Urlopy i zwolnienia od pracy, Wrocław 2014, s. 199.

[10] K. Rączka [w:] M. Gersdorf, M. Raczkowski, K. Rączka, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2014, art. 182(1(a)).

[11] B. Godlewska-Bujak, Nowe regulacje uprawnień związanych z rodzicielstwem, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2013, nr 7, s. 26.

[12] Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 870 z późn. zm.)

DARMOWY KURS I SZKOLENIE ONLINE PRAWO PRACY 2021

Przy okazji zapraszamy na darmowy kurs (szkolenie) online z prawa pracy 2021 prowadzony przez nas tutaj.