Rok 2024 w polskim prawie obfitował w wiele zmian, które przedstawiamy w dzisiejszym artykule.

Postępowanie cywilne i prawo cywilne

W dniu 14 marca 2024 roku weszły bowiem w życie kolejne zmiany uchwalone ustawą z dnia 7 lipca 2023 roku.

Doręczenia pism przez Portal

Dotychczas doręczenia za pośrednictwem Portalu opierały się na przepisach ustawy covidowej. Regulacje te były jednak czasowe i rodziły wątpliwości praktyczne, np. dotyczące skuteczności doręczeń równoległych w formie elektronicznej i papierowej.

Z dniem 14 marca 2024 roku zmieniono model doręczeń profesjonalnym pełnomocnikom, wprowadzając art. 131(1a) k.p.c., który ustanowił zasadę doręczania pism wyłącznie przez Portal, z wyjątkiem pism wymagających załączników pochodzących od stron. Pisma doręczone w ten sposób uznaje się za skuteczne:

• w chwili potwierdzonego zapoznania się z nimi przez odbiorcę,
• po upływie 14 dni od zamieszczenia ich w Portalu, jeśli nie zostały odczytane.

Zmiana ta eliminuje wątpliwości związane z doręczeniami papierowymi, ale wprowadza nowe kontrowersje, takie jak możliwość doręczania pism w dni ustawowo wolne od pracy i w porze nocnej. Zastrzeżenia budzi także obowiązek posiadania konta w Portalu przez wszystkich adwokatów i radców prawnych. Choć ujednolicenie zasad doręczeń może zwiększyć efektywność postępowań, jego wpływ na ochronę interesów stron wymaga dalszej obserwacji.

Posiedzenia zdalne

Nowelizacja z 2024 roku utrwaliła możliwość prowadzenia posiedzeń zdalnych, które dotychczas wynikały z ustawy covidowej. Zgodnie z art. 151 k.p.c., przewodniczący może zarządzić posiedzenie w formie zdalnej, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie charakter czynności i jeśli zapewniona jest ochrona praw procesowych stron.

Wprowadzono również szereg szczegółowych regulacji:

1. Uczestnicy posiedzeń zdalnych mogą przebywać poza budynkiem sądu, ale są zobowiązani do poinformowania o swoim miejscu pobytu i do zapewnienia odpowiednich warunków.
2. Strona może wnioskować o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego w terminie 7 dni od zawiadomienia o posiedzeniu.
3. Świadkowie mogą być przesłuchiwani na odległość, chyba że strona skutecznie sprzeciwi się temu w terminie 7 dni od uzyskania informacji o takim zamiarze sądu.

Mimo pozytywnej oceny dążenia do cyfryzacji, przepisy dotyczące posiedzeń zdalnych są skomplikowane i mogą rodzić trudności interpretacyjne. Przykładem jest problem z ustaleniem, od kiedy należy liczyć 7-dniowy termin na zgłoszenie sprzeciwu wobec zdalnego przesłuchania.

Ocena wprowadzonych zmian

Nowelizacja z 2024 roku stanowi kolejny krok w kierunku cyfryzacji procedury cywilnej. Utrwalenie doręczeń elektronicznych oraz posiedzeń zdalnych wpisuje się w ogólną tendencję modernizacji wymiaru sprawiedliwości.

Zalety:

• Ujednolicenie zasad doręczeń pism procesowych.
• Zwiększenie elastyczności w organizacji posiedzeń sądowych.
• Potencjalne skrócenie czasu trwania postępowań.

Wady:

• Skomplikowanie przepisów, które może utrudnić ich stosowanie w praktyce.
• Ryzyko naruszenia interesów stron poprzez doręczenia w nietypowych porach.
• Konieczność dostosowania praktyki zawodowej przez pełnomocników, co wiąże się z dodatkowymi kosztami i wyzwaniami.

Koniec instytucji ubezwłasnowolnienia w Polsce?

Nadto, w dniu 24 czerwca 2024 r. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało założenia nowelizacji kodeksu cywilnego, której celem jest zniesienie instytucji ubezwłasnowolnienia. Miałoby to ogromny wpływ zarówno na przepisy prawa cywilnego, jak i prawa rodzinnego. Zmiany te wpisują się w szerszy kontekst reform prawnych, które mają na celu dostosowanie polskiego prawa do międzynarodowych standardów ochrony praw osób z niepełnosprawnościami.

Ubezwłasnowolnienie przejdzie do lamusa? Rola kuratora

Obecnie w polskim systemie prawnym instytucja ubezwłasnowolnienia służy do ochrony osób, które z powodu zaburzeń psychicznych, upośledzenia umysłowego lub innych przyczyn nie są w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem. Ubezwłasnowolnienie może być częściowe (art. 16 KC) lub całkowite (art. 13 KC), co odpowiednio ogranicza lub całkowicie odbiera zdolność do czynności prawnych. Jednakże instytucja ta jest często krytykowana, zarówno na gruncie krajowym, jak i międzynarodowym, za naruszenie godności i autonomii osób nią objętych. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, której Polska jest sygnatariuszem, zaleca zastąpienie ubezwłasnowolnienia mechanizmami wspieranego podejmowania decyzji, które respektują wolność i zdolność jednostki do samostanowienia.

Nowelizacja przewiduje wprowadzenie przepisów dotyczących wspieranego podejmowania decyzji oraz pełnomocnictwa rejestrowego na wypadek przyszłej niepełnosprawności. W tym zakresie istotną rolę odgrywa nowy sądowy instrument wsparcia, oparty na instytucji kuratora. W modelu wspieranego podejmowania decyzji przewidziano dwa typy kuratorów: kuratora wspierającego oraz kuratora reprezentującego. Kurator wspierający zostanie ustanowiony dla osób pełnoletnich, które potrzebują wsparcia w prowadzeniu swoich spraw, ale zachowują pełną autonomię decyzyjną. Jego główne zadania będą obejmować np. pomoc w załatwianiu codziennych, rutynowych spraw, które mogą być zbyt skomplikowane dla osoby potrzebującej wsparcia.

Osoba korzystająca ze wsparcia kuratora wspierającego zachowuje pełne prawo do podejmowania decyzji we wszystkich aspektach swojego życia. Kurator pełni rolę asystenta, który wspiera i doradza, ale nie zastępuje osoby w procesie podejmowania decyzji. Użycie terminu „wsparcie” przez ustawodawcę podkreśla, że kurator działa w sposób zbliżony do „asystenta”, zapewniając jedynie pomoc, a nie przejmując kontrolę nad decyzjami osoby wspieranej.

Natomiast kurator reprezentujący jest powoływany w przypadkach, gdy osoba potrzebująca wsparcia nie jest w stanie zrozumieć treści lub skutków swoich działań prawnych, ani chronić swoich interesów w sposób wystarczający: Kurator reprezentujący może podejmować działania w imieniu osoby wspieranej, jednak wyłącznie w zakresie określonym przez sąd w postanowieniu o powołaniu kuratora. Jego zadaniem ma być także zapewnienie, że interesy osoby wspieranej są odpowiednio chronione, zwłaszcza w sytuacjach, gdzie istnieje ryzyko nadużyć lub niekorzystnych decyzji. Zakres działań kuratora reprezentującego jest ściśle określony przez sąd i ogranicza się do konkretnych rodzajów spraw lub czynności prawnych. Oznacza to, że osoba potrzebująca wsparcia zachowuje autonomię w innych aspektach swojego życia, które nie są objęte kuratelą. Taki model ma na celu minimalizowanie ograniczeń w autonomii osoby wspieranej, skupiając się tylko na tych obszarach, gdzie rzeczywiście potrzebna jest pomoc. Kurator będzie powoływany na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat. Po upływie tego okresu, sąd będzie mógł ponownie ustanowić kuratora, jeśli nadal istnieje potrzeba wsparcia.

Pełnomocnictwo rejestrowe i medyczne oraz umowa asysty prawnej

Drugą ze wskazanych zmian ma być tzw. pełnomocnictwo rejestrowe. Pełnomocnictwo rejestrowe umożliwia osobie ustanowienie z wyprzedzeniem pełnomocnika, który będzie reprezentować jej interesy w przypadku utraty zdolności do samodzielnego podejmowania decyzji. Jest to odpowiedź na potrzeby planowania przyszłości przez osoby obawiające się utraty zdolności do zarządzania swoimi sprawami. Pełnomocnictwo musi być sporządzone na piśmie i zarejestrowane w odpowiednim rejestrze publicznym (Rejestr Pełnomocnictw prowadzony przez Krajową Radę Notarialną). Pełnomocnictwo rejestrowe może być udzielone na czas oznaczony lub nieoznaczony. Decyzja o okresie trwania pełnomocnictwa zależy od mocodawcy, co pozwala na elastyczne dostosowanie umocowania do jego potrzeb i oczekiwań.

Pełnomocnictwo rejestrowe różni się od kurateli ustanawianej przez sąd tym, że mocodawca samodzielnie decyduje o osobie, która będzie reprezentować jego interesy. W przypadku kurateli, sąd decyduje o powołaniu kuratora, co ogranicza autonomię jednostki. Pełnomocnictwo rejestrowe daje jednostce większą kontrolę nad przyszłym zarządzaniem jej sprawami, pozwalając na bardziej spersonalizowane i dostosowane do indywidualnych potrzeb rozwiązania. Pełnomocnictwo rejestrowe musi być sporządzone w formie aktu notarialnego, co zapewnia jego formalną i prawną ważność. Notariusz pełni kluczową rolę w procesie udzielania pełnomocnictwa, weryfikując tożsamość stron oraz zapewniając, że mocodawca rozumie zakres i skutki udzielanego pełnomocnictwa.

Planowane zmiany obejmują także tzw. pełnomocnictwo medyczne. Jest ono specjalnym rodzajem pełnomocnictwa, które obejmuje decyzje związane ze zdrowiem osoby. Może być wykorzystywane do wyrażania zgody na leczenie, wyboru metod leczenia i innych decyzji medycznych. Pełnomocnictwo medyczne ma być po nowelizacjach uregulowane w przepisach prawa medycznego, z odpowiednimi odniesieniami w Kodeksie cywilnym. Osoba może określić, jakie decyzje medyczne może podejmować pełnomocnik i jakie są jej preferencje co do leczenia.

Nowelizacja przewiduje również wprowadzenie umowy asysty prawnej, która będzie regulować relację między osobą zlecającą wsparcie a asystentem prawnym. Kluczowe elementy tej umowy będą obejmować dokładne określenie, w jakich sprawach i w jakim zakresie asystent prawny ma udzielać wsparcia, a także szczegóły dotyczące warunków, na jakich będzie odbywać się wsparcie, w tym zasady wynagrodzenia asystenta; czy też jasne określenie praw i obowiązków zarówno osoby zlecającej asystę, jak i asystenta prawnego, aby uniknąć potencjalnych konfliktów i nieporozumień.

Prawo administracyjne 2024

Od 1 stycznia 2025 roku przedsiębiorcy, osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz przedstawiciele niektórych zawodów zaufania publicznego będą zobowiązani do posiadania adresu do e-Doręczeń. Jest to istotna zmiana, która wpłynie na sposób, w jaki przedsiębiorcy komunikują się z administracją publiczną. Zatem, czym dokładnie są e-Doręczenia i kto musi je wprowadzić?

Co to są e-Doręczenia?

e-Doręczenia to usługa rejestrowanego doręczenia elektronicznego, która zapewnia wysyłanie i odbieranie korespondencji w sposób elektroniczny, równoważny z tradycyjnym listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Dzięki e-Doręczeniom, korespondencja urzędowa, która była wcześniej dostarczana tradycyjnie lub przez system ePUAP, w przyszłości będzie odbywać się wyłącznie drogą elektroniczną, z zapewnieniem pełnej integralności danych, tajemnicy korespondencji i jednoznacznej identyfikacji nadawcy oraz adresata.

Dzięki usłudze e-Doręczeń przedsiębiorcy będą mieli obowiązek posiadania dedykowanego adresu do korespondencji urzędowej, co będzie umożliwiało urzędnikom wysyłanie dokumentów bezpośrednio na ten adres, w sposób prawnie akceptowany i gwarantujący jego odbiór przez przedsiębiorcę.

Jakie są korzyści e-Doręczeń?

e-Doręczenia oferują wiele korzyści zarówno dla nadawców, jak i odbiorców korespondencji. Przede wszystkim umożliwiają one:

1. Gwarancję jednoznacznej identyfikacji nadawcy i adresata – dzięki systemowi e-Doręczeń identyfikacja stron jest przejrzysta i pewna.
2. Zachowanie tajemnicy korespondencji, co stanowi fundament każdej formy komunikacji urzędowej.
3. Integralność przesyłanych danych – e-Doręczenia zapobiegają ich zafałszowaniu.
4. Dostęp do wiarygodnych dowodów wysyłki i odbioru, co stanowi pewność w przypadku sporów prawnych.
5. Weryfikację daty i godziny wysłania oraz odbioru korespondencji, co daje dodatkową pewność co do czasów doręczenia.

Te zalety sprawiają, że e-Doręczenia to usługa nie tylko efektywna, ale również bezpieczna, co może przyczynić się do większej transparentności komunikacji z administracją publiczną.

Kto musi mieć adres do e-Doręczeń?

Od 1 stycznia 2025 roku, obowiązek posiadania adresu do e-Doręczeń dotyczy m.in. przedsiębiorców. Przedsiębiorcy zarejestrowani w CEIDG oraz w KRS, a także inne podmioty wpisane do KRS (np. fundacje, stowarzyszenia), muszą posiadać taki adres. Co więcej, obowiązek ten dotyczy także przedstawicieli niektórych zawodów zaufania publicznego, takich jak adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi, doradcy restrukturyzacyjni, rzecznicy patentowi oraz notariusze. Te osoby muszą korzystać z e-Doręczeń zarówno w kontekście swojej działalności zawodowej, jak i w firmach, w których pracują.

Jak ustalić adres do e-Doręczeń?

Aby ustalić adres do e-Doręczeń, przedsiębiorcy mogą skorzystać z wyszukiwarki publicznego rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Cyfryzacji. Wyszukiwarka ta umożliwia łatwe znalezienie aktywnych adresów do e-Doręczeń urzędów oraz innych podmiotów publicznych. Dodatkowo, przedsiębiorcy, którzy już posiadają skrzynkę do e-Doręczeń na platformie Biznes.gov.pl, mogą łatwo ustalić adresy e-Doręczeń urzędów poprzez tę samą platformę, co zapewnia prostotę i wygodę procesu komunikacji.

Kto może założyć skrzynkę do e-Doręczeń na Biznes.gov.pl?

Tylko przedsiębiorcy, którzy są zarejestrowani w CEIDG lub KRS, mogą składać wniosek o utworzenie adresu do e-Doręczeń. Proces ten odbywa się za pośrednictwem platformy Biznes.gov.pl. W ramach tej samej usługi przedsiębiorcy mogą założyć skrzynkę do e-Doręczeń, która będzie pełniła funkcję ich głównego adresu do korespondencji urzędowej. Jest to proces, który powinien zostać przeprowadzony w terminie do 1 października 2026 roku, jeśli firma została zarejestrowana przed 1 stycznia 2025 roku.

Kiedy przedsiębiorca musi mieć adres do e-Doręczeń?

Dla przedsiębiorców, którzy zarejestrowali działalność po 1 stycznia 2025 roku, obowiązek posiadania adresu do e-Doręczeń pojawia się w momencie rejestracji firmy. W przypadku przedsiębiorców zarejestrowanych w CEIDG przed 1 stycznia 2025 roku, muszą oni założyć adres do e-Doręczeń do 1 października 2026 roku. Natomiast przedsiębiorcy zarejestrowani w KRS przed tą datą muszą mieć taki adres już od 1 kwietnia 2025 roku. Warto zauważyć, że przedstawiciele zawodów zaufania publicznego są zobowiązani do posiadania adresu do e-Doręczeń od 1 stycznia 2025 roku, bez względu na datę rejestracji działalności.

Jak korzystać z e-Doręczeń?

Korzystanie z e-Doręczeń jest stosunkowo proste. Po zarejestrowaniu adresu, przedsiębiorca otrzymuje dostęp do skrzynki e-Doręczeń, za pośrednictwem której może wysyłać i odbierać korespondencję urzędową. Usługę tę świadczą publiczni dostawcy, tacy jak Poczta Polska S.A., ale także komercyjni dostawcy, którzy oferują dodatkowe usługi związane z e-Doręczeniami.

Regulamin publicznego dostawcy i ogólne warunki usługi

Każdy dostawca e-Doręczeń, zarówno publiczny, jak i komercyjny, będzie musiał przedstawić regulamin oraz ogólne warunki korzystania z usługi. W przypadku Poczty Polskiej S.A. przedsiębiorcy, którzy zdecydują się na korzystanie z jej usługi, będą musieli zapoznać się z warunkami korzystania z jej skrzynki e-Doręczeń. Należy pamiętać, że usługa ta będzie bezpłatna, jednakże inne firmy komercyjne mogą oferować dodatkowe funkcje za opłatą.

Prawo gospodarcze 2024

W 2025 roku przedsiębiorcy będą musieli zmierzyć się z podwyżkami składek ZUS. Składki ZUS społeczne w okresie styczeń – grudzień 2025 roku będą kształtowały się na poziomie: składka emerytalna 1015,78 zł, składka rentowa 416,30 zł, składka chorobowa 127,49 zł, składka wypadkowa 86,90 zł, składka na Fundusz Pracy 127,49 zł. Suma miesięcznych składek ZUS społecznych w 2025 roku wyniesie zatem 1773,96 zł.

Jak stanowi Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 roku w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 roku, od 1 stycznia 2025 roku: minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4666 zł brutto; minimalna stawka godzinowa wynosi 30,50 zł brutto.

Nowe unijne progi zamówień publicznych

W 2024 roku zmianie uległy progi unijne w zamówieniach publicznych oraz kurs przeliczeniowy euro. Dotyczą one przede wszystkim:

• Robót budowlanych, gdzie próg wzrósł z 5,382 mln EUR do 5,538 mln EUR. Po przeliczeniu na złote polskie według nowego kursu wynosi on 25 680 260 PLN.
• Dostaw i usług zamawianych przez samorządy, dla których próg podniesiono z 215 tys. EUR do 221 tys. EUR, co przekłada się na 1 024 799 PLN.

Pozostałe progi unijne pozostały bez zmian, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z 3 grudnia 2023 roku.

Nowe obowiązki związane z BDO

Od 1 stycznia 2024 roku przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu niektóre produkty plastikowe jednorazowego użytku objęte rozszerzoną odpowiedzialnością producenta muszą uiszczać nową opłatę. Dodatkowo, od 24 maja 2023 roku obowiązuje wymóg rejestracji w Bazie Danych o Produktach i Opakowaniach (BDO) dla nowych podmiotów, takich jak punkty handlowe i gastronomiczne. Wniosek o rejestrację należy składać elektronicznie za pośrednictwem systemu BDO. Termin składania wniosków dla podmiotów objętych nowym obowiązkiem upłynął 24 sierpnia 2023 roku.

Kasowy PIT

Idąc dalej, kasowy PIT to nowe rozwiązanie, które umożliwia przedsiębiorcom odprowadzanie podatku dochodowego dopiero w momencie otrzymania zapłaty od kontrahenta. Dotychczas obowiązek zapłaty podatku powstawał w chwili wydania towaru lub wykonania usługi, nie później niż w dniu wystawienia faktury. Nowe zasady mogą poprawić płynność finansową przedsiębiorstw, szczególnie tych mających trudności z terminowym otrzymywaniem należności.

Zwolnienie z VAT dla małych firm w UE

Od 1 stycznia 2025 roku zaczynają obowiązywać przepisy, które pozwolą małym przedsiębiorcom korzystać ze zwolnienia z VAT w różnych państwach Unii Europejskiej. Dotychczas konieczność rejestracji VAT w krajach, w których firma prowadzi sprzedaż, stanowiła znaczną barierę administracyjną dla najmniejszych podmiotów gospodarczych.

Limit prowadzenia ksiąg rachunkowych

Od 1 stycznia 2025 roku wzrasta również limit przychodów, po przekroczeniu którego przedsiębiorcy będą zobowiązani prowadzić księgi rachunkowe. Nowy próg wynosi 2,5 mln euro, a dotyczy on osób fizycznych, wspólników spółek cywilnych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich.

Aktualizacja informacji o nieruchomościach

Z początkiem 2025 roku wprowadzono nowe definicje budynków i budowli do Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą powinni do 14 stycznia 2025 roku zaktualizować informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych (formularz IN-1) w odpowiednim urzędzie gminy, jeśli nowe definicje wpływają na sposób opodatkowania ich działalności.

Fundacje rodzinne

W 2024 roku fundacje rodzinne stały się integralnym elementem polskiego systemu prawnego, wprowadzając rewolucyjne możliwości w zakresie zarządzania majątkiem i planowania sukcesji. Ten długo oczekiwany instrument prawny pozwala na efektywne przekazywanie majątku kolejnym pokoleniom, a także utrzymanie kontroli nad zgromadzonym kapitałem w rękach rodziny. Fundacje rodzinne umożliwiają zachowanie integralności majątku, unikając jego rozdrobnienia, co jest kluczowe w sytuacjach, gdy właściciele pragną zabezpieczyć stabilność finansową rodziny na wiele lat.

Fundacja rodzinna to szczególny typ osoby prawnej, która działa zgodnie z zapisami ustawy o fundacji rodzinnej. Jej celem nie jest prowadzenie działalności gospodarczej w klasycznym sensie, lecz zarządzanie i ochrona majątku fundatora oraz wspieranie beneficjentów wskazanych w statucie fundacji.

Najważniejsze cechy fundacji rodzinnej:

1. Zarządzanie majątkiem: Fundacja skupia majątek rodzinny w jednym podmiocie prawnym, co minimalizuje ryzyko jego rozdrobnienia w wyniku sukcesji.
2. Sukcesja majątkowa: Fundacja działa zgodnie z wolą fundatora, przekazując środki i korzyści określonym beneficjentom (członkom rodziny lub innym wskazanym osobom).
3. Elastyczność: Statut fundacji rodzinnej pozwala na precyzyjne określenie zasad zarządzania majątkiem i podziału korzyści, co umożliwia uwzględnienie specyficznych potrzeb i celów rodziny.

Jak założyć fundację rodzinną?

Proces tworzenia fundacji rodzinnej obejmuje kilka etapów:

1. Ustanowienie fundacji: Fundator składa oświadczenie o ustanowieniu fundacji w formie aktu notarialnego. W oświadczeniu określa m.in. cel fundacji, zasady jej funkcjonowania oraz wskazuje beneficjentów.
2. Wniesienie majątku: Fundator przekazuje do fundacji majątek, który stanie się podstawą jej działalności. Może to być np. nieruchomość, udziały w spółkach, środki pieniężne.
3. Rejestracja: Fundacja rodzinna musi zostać wpisana do rejestru fundacji rodzinnych.

Fundacje rodzinne wprowadzają nową jakość w zarządzaniu majątkiem wielopokoleniowym, łącząc elastyczność w dysponowaniu środkami z ochroną majątku przed ryzykiem związanym z podziałami rodzinnymi. Dzięki temu stają się kluczowym narzędziem zarówno dla przedsiębiorców, którzy chcą przekazać firmę swoim spadkobiercom, jak i dla osób prywatnych, pragnących zabezpieczyć finansową przyszłość swojej rodziny.

Prawo handlowe 2024

W 2025 roku w polskim prawodawstwie planowane są istotne zmiany w Kodeksie spółek handlowych (KSH) oraz w ustawach powiązanych, które mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa obrotu akcjami i zapewnienie większej transparentności w tym obszarze. Proponowane regulacje są odpowiedzią na problemy związane z niedopełnieniem obowiązku rejestracji akcji przez spółki, co dotychczas mogło prowadzić do luk w nadzorze i stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa rynku kapitałowego.

Rozszerzenie obowiązków informacyjnych

Jednym z kluczowych założeń nowelizacji jest rozszerzenie obowiązków informacyjnych spółek w zakresie rejestracji akcji i podmiotów odpowiedzialnych za prowadzenie rejestrów akcjonariuszy. Nowe przepisy przewidują:

• Wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS): Spółki będą zobowiązane do zamieszczania w KRS szczegółowych danych o podmiotach prowadzących rejestry akcjonariuszy lub depozyty papierów wartościowych.
• Informacja o umowach: Spółki będą musiały informować sądy rejestrowe o zawarciu umów dotyczących prowadzenia rejestru akcjonariuszy, co zwiększy transparentność działań w tym zakresie.

Te zmiany mają na celu zwiększenie dostępności informacji dla inwestorów i organów nadzoru oraz usprawnienie procesu monitorowania obrotu akcjami.

Wzmocnienie nadzoru sądu rejestrowego

Nowelizacja przewiduje również rozbudowanie kompetencji sądu rejestrowego w zakresie nadzoru nad rejestracją akcji.

• Nadzór nad poprawnością rejestracji: Sąd rejestrowy będzie miał uprawnienie do weryfikacji poprawności rejestracji akcji w spółkach.
• Sankcje za naruszenia: W przypadku niedopełnienia obowiązków rejestracyjnych przez spółki, sąd będzie mógł nakładać sankcje, w tym grzywny, co ma zmotywować podmioty do przestrzegania przepisów.

Likwidacja podziału akcji na imienne i na okaziciela

Kontynuując reformy wprowadzone w 2019 roku, nowelizacja zakłada całkowitą likwidację podziału akcji na imienne i na okaziciela.

• Dematerializacja akcji: Wszystkie akcje będą funkcjonowały wyłącznie w systemie rejestrowym, co oznacza pełne przejście z formy papierowej na elektroniczną.
• Uproszczenie procedur: Ujednolicenie zasad ewidencji akcji ma na celu uproszczenie procedur i zwiększenie przejrzystości obrotu akcjami.

Taka zmiana ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia ryzyka wynikającego z nieścisłości w ewidencji oraz zapewnienia lepszego nadzoru nad transakcjami na rynku kapitałowym.

Planowany termin przyjęcia nowelizacji

Projekt nowelizacji, oznaczony jako UD152, został już uwzględniony w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Planowany termin przyjęcia nowych przepisów przez Radę Ministrów to pierwszy kwartał 2025 roku.

Konsekwencje dla spółek i inwestorów

1. Dla spółek:

• Nowe obowiązki rejestracyjne wiążą się z koniecznością większej dbałości o zgodność działań z przepisami.
• Niezrealizowanie obowiązków może skutkować nałożeniem sankcji finansowych.

1. Dla inwestorów:

• Zmiany zapewnią większą przejrzystość i bezpieczeństwo transakcji.
• Większa dostępność informacji o rejestracji akcji pozwoli inwestorom na lepsze zarządzanie ryzykiem.

Ustawa deregulacyjna

Dodatkowo, 5 kwietnia 2024 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego. Jest to kontynuacja wcześniejszego projektu z dnia 13 kwietnia 2023 r. dotyczącego ulepszenia środowiska prawnego dla przedsiębiorców, zwłaszcza w zakresie uproszczenia Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.).

Celem tych zmian jest uproszczenie procedury administracyjnej, poprawienie efektywności administracji publicznej oraz zwiększenie komfortu przedsiębiorców. Zawarte w projekcie zmiany odnoszą się do wielu kwestii, w tym modyfikacji zasad stosowania instytucji autokontroli w kontekście decyzji administracyjnych.

Projekt ustawy z dnia 5 kwietnia 2024 r.

Projekt nowelizacji z dnia 5 kwietnia 2024 r. to kolejny krok w deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego. Jego głównymi adresatami są przedsiębiorcy, a celem zmian jest uproszczenie procedur związanych z zakładaniem działalności gospodarczej i jej prowadzeniem. Projekt ustawy oparty jest na trzech głównych założeniach:

1. Ułatwienia przy podejmowaniu pierwszych kroków w biznesie,
2. Uproszczenie zasad wykonywania działalności gospodarczej,
3. Wdrożenie prawa gospodarczego przyjaznego przedsiębiorcom.

Autorzy projektu wskazują, że zmiany mają na celu redukcję zbędnych regulacji, co przyczyni się do obniżenia kosztów dla przedsiębiorców i zwiększenia efektywności administracji publicznej. Projekt znajduje się obecnie na etapie opiniowania.

Komentarz do założeń projektu ustawy

Chociaż założenia projektu są słuszne, wciąż można wyrazić obawy, czy zmiany są wystarczające i kompleksowe, by w pełni uprościć procedury administracyjne. W szczególności należy zwrócić uwagę, że projekt nie był poprzedzony szeroką oceną środowiska prawniczego, co może wpłynąć na skuteczność proponowanych rozwiązań.

Efektywność administracji publicznej wymaga kompleksowych rozwiązań, które zwiększą jej skuteczność i jednocześnie będą szanować prawa procesowe jednostek. Choć projekt ustawy zmierza w dobrą stronę, wydaje się, że konieczne będą dalsze prace legislacyjne, aby wprowadzone zmiany w pełni odpowiadały na potrzeby przedsiębiorców i administracji publicznej.

Zmiany w zakresie instytucji autokontroli

Jedną z kluczowych zmian, która ma zostać wprowadzona przez projekt ustawy z dnia 5 kwietnia 2024 r., jest modyfikacja instytucji autokontroli decyzji administracyjnej. Obecnie art. 132 k.p.a. przewiduje cztery możliwości zastosowania tej instytucji:

1. Wydanie nowej decyzji, w której organ zmienia decyzję zaskarżoną,
2. Uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji,
3. Uchylenie decyzji w całości lub w części,
4. Uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.

Aby organ administracji publicznej mógł skorzystać z instytucji autokontroli, muszą zostać spełnione określone warunki. Projekt ustawy wprowadza następujące zmiany w tym zakresie:

1. Doprecyzowanie art. 132 § 1 k.p.a., aby wskazać, że decyzje autokontrolne mogą obejmować zarówno uchwały decyzji w całości, jak i częściowo, oraz umożliwić zmianę lub uchwałę z decyzji i umorzenie postępowania.
2. Wydłużenie terminu na zastosowanie autokontroli z 7 dni do 14 dni.

Zmiana ta ma na celu umożliwienie dokładniejszej analizy decyzji administracyjnej przez organ pierwszej instancji, co przyspieszy postępowanie. Projektodawcy zwracają uwagę, że obecnie zbyt krótki czas na podjęcie decyzji autokontrolnej może prowadzić do przekazywania spraw do organu wyższej instancji bez odpowiedniej analizy, co wydłuża całe postępowanie.

Komentarz do zmian w zakresie instytucji autokontroli

Proponowane zmiany w zakresie instytucji autokontroli są pozytywne, ponieważ wydłużenie terminu do 14 dni pozwala na dokładniejszą analizę sprawy i podejmowanie bardziej trafnych decyzji. Długotrwałe postępowanie administracyjne jest problemem, który może wpływać na skuteczność działania administracji publicznej, a zmiany te mogą przyczynić się do szybszego rozstrzygania spraw i zwiększenia efektywności całego procesu.

Warto jednak zauważyć, że sama zmiana terminu nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z autokontrolą. Wydłużenie okresu rozpatrywania sprawy daje organowi więcej czasu, ale nie rozwiązuje kwestii jakości analizy, którą powinno wykonać w celu podjęcia właściwej decyzji administracyjnej.

Prawo karne 2024

Z dniem 14 marca 2024 r. weszła w życie istotna zmiana w zakresie postępowania karnego, dotycząca tymczasowego zajęcia pojazdów mechanicznych. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 295 § 1a Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.), wprowadzonym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2600), Policja została zobowiązana do obligatoryjnego dokonywania tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w czasie popełnienia przestępstwa, za które w przypadku skazania, orzeka się przepadek pojazdu mechanicznego. Zmiana ta wprowadza nowe obowiązki w stosunku do dotychczasowego stanu prawnego, w którym przepisy przewidywały jedynie możliwość tymczasowego zajęcia mienia ruchomego, w tym pojazdu mechanicznego, osoby podejrzanej w razie popełnienia przestępstwa, ale tylko w przypadku obawy usunięcia tego mienia.

Przepadek pojazdu mechanicznego i nowe przepisy

Wprowadzenie obowiązkowego tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego jest bezpośrednio związane z popełnieniem przez sprawcę przestępstwa, które skutkuje obligatoryjnym przepadkiem pojazdu mechanicznego. Kwestię przepadku pojazdu mechanicznego reguluje art. 44b Kodeksu karnego (k.k.), który również został wprowadzony przez nowelizację z 2022 r. Zgodnie z tym przepisem, przepadek pojazdu orzeka się w przypadku skazania za niektóre przestępstwa, w tym spowodowanie katastrofy w komunikacji (art. 173 k.k.), spowodowanie niebezpieczeństwa katastrofy w komunikacji (art. 174 k.k.), spowodowanie wypadku komunikacyjnego (art. 177 § 1 i 2 k.k.), a także w przypadku skazania sprawcy, który będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, zbiegł z miejsca zdarzenia lub spożywał alkohol lub zażywał środki odurzające po zdarzeniu, zanim poddano go badaniu w celu ustalenia zawartości alkoholu lub obecności środka odurzającego w organizmie.

Zatem, w przypadku popełnienia któregokolwiek z wymienionych przestępstw, Policja ma obowiązek tymczasowo zająć pojazd mechaniczny prowadzony przez sprawcę w czasie popełnienia przestępstwa. Należy podkreślić, że obowiązek ten nie dotyczy przypadków, w których przepadek pojazdu jest fakultatywny, a nie obligatoryjny. Przykładem może być sytuacja, gdy sprawca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, ale stężenie alkoholu w jego organizmie nie osiągnęło określonego progu, który dawałby podstawy do obligatoryjnego przepadku pojazdu (art. 178a § 1 k.k.).

Cel nowelizacji i wyjaśnienia dotyczące przepadku pojazdu

Nowelizacja przepisów dotyczących przepadku pojazdów mechanicznych miała na celu usunięcie luk prawnych, które uniemożliwiały skuteczne orzekanie przepadku w odniesieniu do pojazdów używanych do popełnienia przestępstw komunikacyjnych. Do tej pory Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 30 października 2008 r. (uchwała SN (7) z 30.10.2008 r., I KZP 20/08, OSNKW 2008/11, poz. 88) wskazał, że niedopuszczalne jest orzekanie przepadku pojazdu jako przedmiotu służącego do popełnienia czynu, ponieważ pojazd mechaniczny nie należy do kategorii przedmiotów, które można uznać za służące lub przeznaczone do popełnienia przestępstwa. Zamiast tego, pojazd był traktowany jako przedmiot czynności wykonawczej przestępstwa. W odpowiedzi na ten pogląd, wprowadzono art. 44b k.k., który stanowi podstawę prawną do orzekania przepadku pojazdów mechanicznych w nowym, „zmodyfikowanym” zakresie.

Z kolei art. 295 § 1a k.p.k. ma na celu zabezpieczenie pojazdów mechanicznych przed ich ewentualnym usunięciem lub zniszczeniem przez sprawcę przestępstwa przed orzeczeniem ich przepadku. Nowe przepisy mają zatem na celu zapobieganie sytuacjom, w których sprawcy przestępstw komunikacyjnych mogliby zbyć lub ukryć swoje pojazdy przed ich formalnym zajęciem przez organy ścigania, co mogłoby uniemożliwić późniejsze orzeczenie przepadku.

Kontrowersje doktrynalne

Pomimo wprowadzenia nowych regulacji, w doktrynie prawa nie ma jednomyślności co do zasadności i skuteczności wprowadzonego przepisu. Część komentatorów uważa, że ogólne przepisy dotyczące przepadku, które odnoszą się do wszelkiego rodzaju przestępstw, mogą być nadal stosowane w odniesieniu do przepadku pojazdów mechanicznych, a sama nowelizacja wprowadza jedynie dodatkową procedurę zabezpieczającą, która nie jest absolutnie niezbędna. Inni eksperci zauważają, że wprowadzenie art. 44b k.k. stanowi pozytywną zmianę, umożliwiającą skuteczniejsze orzekanie przepadku pojazdów, ale wskazują na potrzebę dalszej analizy skutków tej zmiany, zarówno w kontekście praktyki sądowej, jak i ochrony praw osoby oskarżonej.

Planowane zmiany na 2025 rok

Pierwszym obszarem planowanych zmian na 2025 rok jest wzmocnienie prawa do obrony, które będzie gwarantowane na wszystkich etapach postępowania. Zgodnie z dyrektywami obrończymi, które Polska zobowiązała się wdrożyć, każdy podejrzany będzie miał zapewniony dostęp do obrońcy przed pierwszym przesłuchaniem oraz możliwość zachowania poufności kontaktów z obrońcą. Co więcej, niezależnie od sytuacji finansowej podejrzanego, prawo do kontaktu z obrońcą będzie gwarantowane. Ułatwiony ma być również dostęp do pomocy prawnej z urzędu. Wprowadzono obowiązek pełnienia dyżurów przez adwokatów i radców prawnych, a za ich pomoc zapłaci Skarb Państwa. Te zmiany są istotne w kontekście wdrażania dyrektyw unijnych oraz spełniania tzw. kamieni milowych, których realizacja jest konieczna przed rozpoczęciem prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej.

Kolejną ważną zmianą jest wprowadzenie ograniczeń w stosowaniu tymczasowego aresztu. Zgodnie z nowymi przepisami, maksymalny czas przebywania w areszcie zostanie skrócony z 24 do 12 miesięcy. Aby przedłużyć areszt, konieczne będzie przedstawienie dowodu o sprawnym przebiegu śledztwa. Sąd będzie mógł odmówić przedłużenia tymczasowego aresztu, jeżeli postępowanie będzie prowadzone niewłaściwie. Ponadto, zagrożenie surową karą nie będzie mogło stanowić jedynej przesłanki do zastosowania tymczasowego aresztu. Oceniając zagrożenie utrudnianiem postępowania, sąd będzie musiał brać pod uwagę, że maksymalna kara grożąca oskarżonemu wynosi co najmniej 10 lat pozbawienia wolności lub kara orzeczona przez sąd pierwszej instancji wynosi co najmniej 3 lata pozbawienia wolności.

Reforma przewiduje także zmiany w zakresie dowodów zdobytych nielegalnie. Wprowadzona zostanie zasada, że dowody uzyskane w wyniku łamania prawa, takie jak nielegalne podsłuchy, nie będą uznawane za dowód w procesie. Z kolei materiały zgromadzone podczas czynności operacyjno-rozpoznawczych, wykonywanych na zasadach określonych w kodeksie, nadal będą mogły być wykorzystywane w procesie, co nie wpłynie na efektywność pracy służb państwowych.

Istotnym elementem nowelizacji jest także zmiana dotycząca kary dożywocia. Sąd będzie nadal mógł orzekać karę dożywocia, ale z możliwością ubiegania się o warunkowe zwolnienie po odbyciu 25 lat kary pozbawienia wolności. Zmiana ta ma na celu przywrócenie sprawiedliwości w wymiarze kary, podkreślając, że kara musi być adekwatna do popełnionego czynu, ale nie może pozbawiać skazanego szansy na resocjalizację. Reforma ma również na celu bardziej humanitarne podejście do wymiaru kary, które uwzględnia zasadę proporcjonalności i szacunku dla ludzkiej godności.

Projekt nowelizacji, który ma zostać przyjęty przez rząd w pierwszym kwartale 2025 roku, stanowi ważny krok w kierunku poprawy jakości polskiego systemu wymiaru sprawiedliwości. Wprowadzenie zaproponowanych zmian ma na celu nie tylko dostosowanie polskiego prawa do wymogów konstytucyjnych i europejskich, ale także zwiększenie przejrzystości procedur sądowych, wzmocnienie praw obywateli i odbudowę zaufania do systemu sprawiedliwości.

Inne plany

Projekt nowelizacji ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (nr UD153), który trafił do uzgodnień międzyresortowych 28 października 2024 roku, ma na celu dostosowanie polskiego prawa karnego do wymogów międzynarodowych, unijnych oraz konstytucyjnych. W ramach proponowanych zmian, które mają na celu zwiększenie zaufania obywateli do państwa prawa oraz wymiaru sprawiedliwości, projekt wprowadza szereg istotnych modyfikacji.

Przede wszystkim, nowelizacja zakłada wprowadzenie nowych zasad orzekania kar wolnościowych, które mają na celu eliminację nieuzasadnionych ograniczeń swobody sędziowskiej. Zgodnie z propozycją, art. 37a Kodeksu karnego stanie się regułą uzupełniającą o kary nieizolacyjne, w przypadku występków, w których górna granica ustawowego zagrożenia karą nie przekracza ośmiu lat pozbawienia wolności. Zmiany dotyczą także dyrektyw wymiaru kary. Projekt przewiduje powrót do brzmienia art. 53 Kodeksu karnego sprzed nowelizacji z 7 lipca 2022 roku. Celem jest wprowadzenie racjonalnego kształtowania dyrektyw kary, z uwzględnieniem celów wychowawczych wobec skazanych, z naciskiem na ich resocjalizację i powrót do społeczeństwa.

Kolejną ważną zmianą jest złagodzenie przesłanek formalnych warunkowego przedterminowego zwolnienia dla sprawców przestępstw skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Zgodnie z nowymi przepisami, Sąd nie będzie miał możliwości orzeczenia zakazu warunkowego przedterminowego zwolnienia w takich przypadkach. Celem tej zmiany jest usunięcie kolizji z art. 40 Konstytucji RP oraz orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie z nowymi przepisami, sytuacja skazanego nie będzie mogła ulec pogorszeniu, niezależnie od tego, czy przestrzegał on zasad wykonywania kary lub popełniał kolejne przestępstwa. Warunkowe przedterminowe zwolnienie ma być motywacją do poprawy zachowań skazanych, pełniąc funkcję wychowawczą i zapobiegawczą.

Projekt przewiduje również szereg zmian mających na celu wzmocnienie prawa do obrony. Osoba podejrzana, wobec której zebrano dowody dostatecznie uzasadniające podejrzenie popełnienia przestępstwa, ma mieć zagwarantowane prawo do skorzystania z pomocy obrońcy już przed pierwszym przesłuchaniem. Ponadto, adwokaci i radcowie prawni będą zobowiązani do pełnienia dyżurów, a koszty tej pomocy poniesie Skarb Państwa. Nowe przepisy przewidują również respektowanie zasady poufności kontaktów obrońcy z podejrzanym, eliminując uprawnienia prokuratora do zastrzeżenia swojej obecności podczas takich spotkań.

W zakresie stosowania tymczasowego aresztowania, projekt wprowadza zmiany dotyczące szczególnych przesłanek stosowania tego środka zapobiegawczego. Zgodnie z propozycjami, surowość kary ma być jednym z głównych kryteriów stosowania tymczasowego aresztowania, a zakres ustawowego zagrożenia karą ma zostać podwyższony z 8 do 10 lat pozbawienia wolności. Projekt przewiduje również wprowadzenie limitu maksymalnego czasu trwania tymczasowego aresztowania do 12 miesięcy, a nie jak dotychczas 24 miesięcy, oraz wyłączenie stosowania tego środka w przypadku przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat.

Prawo rodzinne 2024

Od 1 listopada 2024 roku w Polsce wchodzą w życie istotne zmiany dotyczące świadczeń rodzinnych i opiekuńczych, które mają na celu poprawę sytuacji finansowej wielu rodzin. Nowe przepisy wprowadzają wyższe kwoty zasiłków, zmienione kryteria dochodowe oraz dodatkowe wsparcie dla opiekunów, co może przynieść realną pomoc osobom w trudnej sytuacji materialnej. Zmiany te obejmują m.in. świadczenia rodzinne, dodatki opiekuńcze oraz wsparcie dla osób sprawujących opiekę nad dziećmi i osobami niepełnosprawnymi.

Zasiłki rodzinne i nowe kryteria dochodowe

Jednym z kluczowych elementów zmian jest podniesienie kryteriów dochodowych uprawniających do otrzymywania świadczeń rodzinnych. Od 1 listopada 2024 roku wynosić będą one:

• 674 zł na osobę w rodzinie;
• 764 zł, gdy w rodzinie jest dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności.

Zmiany te otwierają drogę do świadczeń dla większej liczby rodzin, zwłaszcza tych opiekujących się dziećmi z niepełnosprawnością. Podwyższone kryteria mają ułatwić dostęp do wsparcia finansowego w szczególnie potrzebujących gospodarstwach domowych.

Nowe wysokości świadczeń rodzinnych

Od listopada 2024 roku zmianie ulegną także kwoty zasiłków rodzinnych. Nowe stawki będą wynosiły:

• 95 zł miesięcznie na dziecko w wieku do 5 lat;
• 124 zł na dziecko w wieku od 5 do 18 lat;
• 135 zł na dziecko w wieku od 18 do 24 lat.

Dodatkowe wsparcie przewidziano dla rodzin wielodzietnych i samotnie wychowujących dzieci. Osoby samotnie wychowujące dziecko mogą liczyć na 193 zł miesięcznie na dziecko, zaś rodziny wielodzietne otrzymają 95 zł na trzecie i każde kolejne dziecko.

Te zmiany mają na celu poprawę sytuacji rodzin z większą liczbą dzieci oraz wsparcie tych, które zmagają się z trudnymi warunkami życiowymi.

Świadczenie rodzicielskie: stałe 1000 zł miesięcznie

Kolejną ważną zmianą jest utrzymanie świadczenia rodzicielskiego w wysokości 1000 zł miesięcznie, które przysługuje niezależnie od dochodu rodziny. Jest to wsparcie skierowane do osób, które z powodu swojej sytuacji zawodowej nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Obejmuje ono m.in. osoby bezrobotne, studentów, osoby pracujące na umowę o dzieło oraz rodziny zastępcze (z wyjątkiem zawodowych).

Ustawa Kamilka

Ustawa Kamilka, uchwalona po tragicznej śmierci dziecka z Częstochowy, została stworzona jako kompleksowa regulacja mająca na celu ochronę dzieci przed przemocą oraz zapewnienie skutecznej pomocy w przypadkach ich krzywdzenia. Jej nadrzędnym celem jest stworzenie systemu prewencji i interwencji, który zwiększa bezpieczeństwo dzieci i wspiera instytucje, rodziców oraz opiekunów w reagowaniu na zagrożenia wobec najmłodszych.

Kluczowe założenia ustawy Kamilka

Ustawa wprowadza obowiązek wdrożenia standardów ochrony dzieci w placówkach, w których przebywają, takich jak szkoły, przedszkola, ośrodki wychowawcze, resocjalizacyjne, medyczne czy rekreacyjne. Zobowiązuje także organizacje turystyczne i sportowe do opracowania procedur zabezpieczających dzieci przed przemocą.

Jednym z kluczowych narzędzi jest kwestionariusz oceny bezpieczeństwa dziecka, który pomaga pracownikom socjalnym, policji oraz personelowi medycznemu w identyfikacji zagrożeń. Kolejnym istotnym elementem jest procedura „Serious Case Review” (SCR), która obliguje do analizy przypadków najpoważniejszych aktów przemocy wobec dzieci, w tym śmiertelnych, by wyciągnąć wnioski na przyszłość i zapobiegać podobnym tragediom.

Ponadto, ustawa wzmacnia ochronę prawną dzieci w postępowaniach sądowych, zwiększając rolę ich wysłuchania oraz zapewniając prawo do reprezentanta, którym może być adwokat, radca prawny lub inny upoważniony przedstawiciel. Dodatkowo, sędziowie zajmujący się sprawami rodzinnymi są zobowiązani do uczestnictwa w szkoleniach z zakresu psychologii, psychiatrii i pedagogiki, co pozwala im lepiej zrozumieć potrzeby małoletnich.

Problemy praktyczne i planowane zmiany

Jednym z bardziej kontrowersyjnych zapisów ustawy było nałożenie obowiązku przedstawiania zaświadczeń o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego (KRK) oraz Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym przez osoby mające kontakt z dziećmi, w tym także rodziców-wolontariuszy towarzyszących dzieciom podczas wycieczek szkolnych. Regulacja ta wywołała trudności organizacyjne i administracyjne, obciążając sądy dużą liczbą wniosków o wydanie zaświadczeń.

Ministerstwo Sprawiedliwości, dostrzegając te problemy, zapowiedziało modyfikację przepisów. W planowanych zmianach wyłącza się rodziców-wolontariuszy z obowiązku przedkładania zaświadczeń, ograniczając ten wymóg jedynie do osób mających stały kontakt z dziećmi w ramach wykonywanej pracy. Jednorazowe wydarzenia, takie jak wycieczki szkolne, nie będą wymagały dodatkowej weryfikacji, o ile nadzór nad dziećmi sprawuje nauczyciel.

Prawo spadkowe 2024

Jedną z istotnych modyfikacji jest ułatwienie procesu odrzucenia spadku w imieniu nieletnich potomków. Poprzednio rodzice byli zobowiązani do uzyskania zgody sądu opiekuńczego przed złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. To często prowadziło do problemów, gdy rodzice, po uzyskaniu zgody sądu, uważali sprawę za zakończoną, podczas gdy dzieci dziedziczyły majątek, ponieważ upływał 6-miesięczny termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Od dnia 15 listopada 2023 roku procedura stanie się łatwiejsza, gdyż wystarczy, że rodzic złoży oświadczenie przed notariuszem lub w sądzie, bez konieczności uzyskiwania uprzedniej zgody sądu opiekuńczego. Warunkiem jest w tym przypadku jednak to, że dziecko zostało powołane do spadku po wcześniejszym odrzuceniu spadku przez innego rodzica, a drugi rodzic wyrazi zgodę na dokonanie tej czynności. Te nowe regulacje obejmują także spadki, które były otwarte przed datą wejścia w życie zmian, pod warunkiem, że termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie minął przed 15 listopada 2023 roku. Niemniej jednak istnieją sytuacje, w których nadal konieczne będzie uzyskanie zgody sądu – tj. na przykład, gdy dziecko jest pierwszym beneficjentem dziedziczenia po jednym z rodziców.

W dzisiejszych czasach, wraz z postępem technologicznym, coraz więcej dziedzin życia przenosi się do świata online. Prawo spadkowe nie pozostaje w tyle, a coraz częściej pojawiają się propozycje wprowadzenia nowych form testamentu, w tym także formy online.

Rewolucja w prawie spadkowym?

Obecnie Kodeks cywilny przewiduje możliwość sporządzenia testamentu m.in. w formie pisemnej oraz ustnej, przy obawie spadkodawcy o rychłą śmierć. W przypadku testamentu ustnego, konieczna jest obecność odpowiedniej liczby świadków. Rząd ma w planach wprowadzenie jeszcze kolejnej formy testamentu – testamentu audiowizualnego, który miałby być sporządzany bez konieczności obecności świadków. Jest to kolejny krok w kierunku digitalizacji prawa spadkowego i dostosowania go do współczesnych realiów. To nowy artykuł 952 § 1¹ Kodeksu cywilnego ma regulować powstanie dodatkowej formy testamentu – testamentu ustnego audiowizualnego.

Według zapowiedzi, nowa forma testamentu ustnego audiowizualnego pozwoli na utrwalenie oświadczenia woli za pomocą urządzenia, które rejestruje obraz i dźwięk na trwałym nośniku informacji. Jednocześnie urządzenie musi umożliwiać odtworzenie nagrania.  Nowe rozwiązanie zostało stworzone z myślą o jednostkach, które mogą znaleźć się w sytuacji zagrażającej życiu. Ministerstwo Sprawiedliwości dąży do uznania tego rodzaju testamentu jako formy szczególnej. Zarówno spadkodawca, jak i osoba trzecia będą miały możliwość utrwalenia tego dokumentu na nośniku. Dodatkowo, testator powinien zarejestrować w nagraniu miejsce oraz datę sporządzenia testamentu.

Kursy szkolenia prawo 2025

Po zawsze aktualne informacje prawne zapraszamy do naszych kursów dostępnych na platformie www.prawodlaciebie.elms.pl